Regionale en landelijke beeldbeschikbaarheid met XDS-NN

Beeldbeschikbaarheid met behulp van XDS

Met XDS realiseren we:

• Regionale én landelijke beeldbeschikbaarheid
• Betrouwbaar en veilig uitwisselen van patiëntdata
• Een adequate ondersteuning binnen de medisch specialistische zorg

Regionaal uitwisselplatform  XDS-Noord Nederland

Voor een goede regionale samenwerking in de zorg is snelle, veilige en betrouwbare digitale uitwisseling van patiëntgegevens noodzakelijk. In de ziekenhuizen in Noord-Nederland gebeurt dit onder meer via de regionale digitale infrastructuur van GERRIT. Beeldvormende onderzoeken, radiologieverslagen, patiëntsamenvattingen en andere klinische documenten worden via het uitwisselplatform XDS-Noord Nederland (XDS-NN) onderling uitgewisseld. Het RIF, Dialyse Centrum Groningen en Revalidatie Friesland zijn ook hierop aangesloten.

Van regionale naar landelijke beeldbeschikbaarheid

Vanuit een aantal academische ziekenhuizen is in 2024 het initiatief genomen om alle ziekenhuizen die XDS gebruiken, te koppelen. Vanuit dit initiatief is een samenwerking ontstaan tussen een aantal publieke en private partijen waaronder RSO NL, Founda Health en Enovation. Door een goede onderlinge afstemming en het organiseren van verschillende Connectathons zijn de negen Noordelijke Ziekenhuizen inmiddels gekoppeld met zestien andere XDS Ziekenhuizen in Nederland. Eind 2025 zullen naar verwachting alle ziekenhuizen die over XDS beschikken met elkaar zijn gekoppeld. Op deze kaart zie je welke XDS-ziekenhuizen inmiddels met elkaar zijn gekoppeld: XDS in Nederland.

Uitgebreidere info over dit landelijk dekkend netwerk, de onderliggende (technische) afspraken en de ontwikkelingen op dit gebied zijn te lezen op de webpagina: landelijkdekkendnetwerk.nl

Wat is XDS?

XDS staat voor Cross-enterprise Document Sharing. Het is een van de technische integratieprofielen van IHE (Integrating the Healthcare Enterprise) en is bedoeld om het delen van medische documenten en beelden tussen samenwerkende zorginstellingen mogelijk te maken, op een gestandaardiseerde en beveiligde manier. Steeds meer zorg is verdeeld over meerdere disciplines en op meerdere locaties. Om goede zorg te kunnen leveren, is het delen van informatie van vitaal belang. Met XDS-netwerken kunnen zorginstellingen de informatie (met name beelden en documenten zoals verslagen, brieven etc.) aan elkaar beschikbaar stellen en direct met elkaar delen.

Op de website van Nictiz kun je lezen hoe XDS-infrastructuren worden opgebouwd. Wil je meer weten over het IHE? Neem dan een kijkje op de site van IHE Nederland.

Hoe gebruiken ziekenhuizen XDS-NN?

Het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN zorgt ervoor dat beelden én patiëntdata, zoals bijvoorbeeld radiologieverslagen, beschikbaar zijn op het juiste moment op de juiste plek. Daarnaast worden zorgprocessen ondersteund. Bijvoorbeeld als een patiënt voor een onderzoek wordt verwezen naar een ander ziekenhuis en onder behandeling blijft van zijn eigen specialist in zijn eigen ziekenhuis.

Beeldbeschikbaarheid

Voor het leveren van goede zorg heb je als zorgverlener actuele, complete en betrouwbare informatie nodig over jouw patiënt. Omdat steeds meer mensen zowel door de specialist in het ziekenhuis als door hun eigen huisarts of andere eerstelijnszorgaanbieder worden behandeld, is de beeld-, oftewel databeschikbaarheid een onderwerp dat in het Integraal Zorgakkoord een plaats heeft gekregen. ‘Databeschikbaarheid’ is de beschikbaarheid van zorgdata die ergens zijn vastgelegd en op een ander moment op een andere locatie benodigd zijn. Daarmee gaat databeschikbaarheid een stap verder dan gegevensuitwisseling. Het scheelt de patiënt en de professional tijd en extra handelingen en verhoogd de kwaliteit en veiligheid van zorg. Het biedt de mogelijkheid om een levensloopdossier voor iedere Nederlander te realiseren en legt de basis voor een landelijke infrastructuur.

Ruim zeven miljoen beelden beschikbaar

Binnen het Uitwisselplatform XDS- NN, dat in opdracht van de betrokken ziekenhuizen wordt beheerd door GERRIT, zijn ruim 7 miljoen beelden, 6 miljoen radiologieverslagen en diverse documenten (o.a. patiëntsamenvattingen) van ruim een half miljoen patiënten van de noordelijke ziekenhuizen die daarvoor hun toestemming hebben gegeven, beschikbaar voor uitwisseling tussen de diverse ziekenhuizen. Door het koppelen van de verschillende XDS-netwerken in Nederland zijn deze beelden, mits de patiënt hiervoor toestemming heeft gegeven én er sprake is van een behandelrelatie, ook beschikbaar voor de ziekenhuizen buiten de regio en zijn de beelden en verslagen van die ziekenhuizen ook beschikbaar voor de ziekenhuizen in Noord-Nederland.

Voordelen XDS-NN voor ziekenhuizen

Het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN biedt vele voordelen voor zowel zorgverleners als patiënten:

• Omdat beelden al beschikbaar zijn, voorkomt dit dubbele onderzoeken, bijvoorbeeld als patiënten worden doorverwezen naar een ander ziekenhuis in de regio.
• Het tijdig ophalen van informatie zorgt voor het beter kunnen voorbereiden van spreekuren van specialisten en Multi Disciplinaire Overleggen (MDO’s).
• Het ophalen van beelden zorgt voor betere en tijdiger voorbereiding van operaties.
• Beoordelen van patiënten en al dan niet verplaatsen naar een ander ziekenhuis kan nóg sneller nu ook het radiologieverslag direct digitaal beschikbaar is.

Hoe ziet de XDS-organisatie in Noord-Nederland eruit?

Het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN is eigendom van de ziekenhuizen in Friesland, Groningen en Drenthe. GERRIT voert het technische en functionele beheer uit, doet projecten en pilots en ontwikkelt het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN in samenwerking met de ziekenhuizen. Het eigendom van het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN is geregeld via een speciale governancestructuur, die GERRIT ondersteund:

• Stuurgroep Uitwisselplatform XDS-NN. De stuurgroep is verantwoordelijk voor de besluitvorming rondom het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN. De ziekenhuizen in Noord-Nederland zijn eigenaar en opdrachtgever met betrekking tot de kaders en hoofdlijnen van het XDS-programma en de daarin te stellen prioriteiten. Daarbij stellen zij ook gezamenlijk het inhoudelijke beleid vast ten aanzien van de gegevensuitwisseling. De stuurgroep komt elk kwartaal bijeen.
• Beleidscommissie XDS-NN. De beleidscommissie adviseert de stuurgroep, neemt besluiten over de plannen en stelt de uit te voeren projecten, pilots en bijbehorende fasering vast. Daarnaast houdt de beleidscommissie zich bezig met procesverbetering. De leden van de beleidscommissie bestaan uit vertegenwoordigers van de deelnemende partijen van XDS-NN en komen eens per kwartaal bijeen om te vergaderen en af te stemmen. Deze vergaderingen worden gefaciliteerd door GERRIT.
• Privacy commissie XDS-NN. De privacycommissie houdt toezicht op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van patiënten in verband met de verwerking van Persoonsgegevens. De leden van de privacycommissie adviseren hierin aan de stuurgroep. De leden van de privacycommissie bestaan uit vertegenwoordigers van de deelnemende partijen van XDS-NN. Ook dit overleg vindt eens per kwartaal plaats en wordt gefaciliteerd door GERRIT.
• De commissie Projecten & Implementatie. Een afvaardiging van projectleiders van zowel GERRIT als de deelnemende ziekenhuizen die samen verantwoordelijk zijn voor de implementatie van de projecten. Projecten die zijn gericht op verbetering van de software, verbetering van het gebruik, doorontwikkeling en opschaling XDS en het blijven voldoen aan (veranderende) wet- en regelgeving.

XDS-NN en het landelijke Twiin afsprakenstelsel

Om landelijke gegevensuitwisseling te bereiken is brede beeldbeschikbaarheid belangrijk. Om dit te organiseren en te beheren moeten er allerlei afspraken worden gemaakt. Denk hierbij aan afspraken over toestemming, authenticatie, adressering, eenheid van taal, informatiestandaarden en infrastructuur. Regionaal doen we dit binnen de XDS-NN Governance. Gezien de jarenlange onderlinge samenwerking werkt dit in de regio goed.

Omdat het beschikbaar stellen van gezondheidsinformatie mee en meer landelijke wordt georganiseerd en dit ook ondersteund moet worden met goede samenwerkingsafspraken is Twiin opgericht en is het Twiin afspraken stelsel tot stand gekomen.

Het Twiin Afsprakenstelsel is een set samenwerkingsafspraken voor het delen en beschikbaar maken van gezondheidsgegevens; veilig en betrouwbaar, tussen zorgaanbieders, zorgnetwerken en voorzieningen, interoperabel op alle lagen en samen met zorgaanbieders en leveranciers.​

Het afsprakenstelsel bevat een generiek deel met daarin onder andere het vertrouwensmodel en een technische kern. Het vertrouwensmodel is een essentieel onderdeel van het Twiin Afsprakenstelsel en is de basis voor veilige en betrouwbare landelijke elektronische uitwisseling en beschikbaarheid van medische gegevens. Het vertrouwensmodel beschermt het beroepsgeheim van de zorgverlener en de privacy van de patiënt bij de uitwisseling van gezondheidsgegevens, ook al vindt deze uitwisseling tussen knooppunten van verschillende infrastructuren plaats. De technische kern bevat generieke communicatiepatronen die ingezet kunnen worden voor één of meer zorgtoepassingen. Het specifieke deel van het afsprakenstelsel bevat de implementatiewijzers voor implementatie van zorgtoepassingen.

Rol van GERRIT

GERRIT heeft binnen het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN de volgende rollen:

• Regie op de governance.
• Twiin Dienstverlener.
• Twiin Beheerder.
• Programmamanagement en dienstontwikkeling.
• Organisatie en secretariaat voor de Stuurgroep. Beleidscommissie en Privacy commissie.
• Projectleiding innovatieprojecten.
• Servicedesk voor afhandelen incidenten en vragen.
• Technisch en functioneel beheer XDS-diensten en infrastructuur.

Hoe kunnen we jouw organisatie helpen het veilig uitwisselen van gezondheidsinformatie?

Wil jouw organisatie ook medische beelden uitwisselen en/of kunnen raadplegen neem dan contact met ons op en samen kijken we of het gebruik van het XDS-netwerk jouw organisatie hierin kan helpen. Heeft jouw zorgorganisatie een bredere wens om op eenvoudig en veilig zorginformatie uit te wisselen, ook dan kunnen we u hierbij ondersteunen.

Benieuwd naar wat we voor andere klanten hebben gedaan? Bekijk onze klantspecifieke oplossingen.